عبد الرضا سالار بهزادى

405

بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى )

تكمله هنگامى كه كار چاپ كتاب مراحل نهايى خود را طى مىكرد و آخرين نمونهء چاپى آماده مىشد ، اضافه كردن بعضى نكات و توضيحات را لازم ديدم . 1 - يكى از نكاتى كه اصلاح آن لازم به نظر مىرسد و خود اينجانب بعد از ملاحظهء سنگ قبر على خان پدر ابراهيم خان سعد الدوله در امامزاده زيد در بم و به هنگامى كه كتاب آخرين مراحل چاپ را مىگذرانيد ، پى به آن بردم در مورد تاريخ قتل على خان است كه به شهادت سنگ قبر وى در 1252 ه . ق . - در زمان سلطنت محمد شاه قاجار اتفاق افتاده ، و بنابراين حدسى كه در مورد حكومت حسنعلى ميرزا شجاع السلطنه در كرمان و حسينعلى ميرزا فرمانفرما در فارس به هنگام قتل على خان و انطباق داستان فرار ابراهيم خان خردسال به شيراز و مدد جستن از حاكم فارس - حدس زده بودم و گفته بودم بايد حسينعلى ميرزا فرمانفرما باشد - با واقعيات تاريخى تطبيق نمىكند ( ص 55 كتاب ) ؛ بلكه در صورت صحت داستان مزبور بايد آن را مربوط به دوران حكومت شاهزادگان فيروز ميرزا نصرت الدوله - فرمانفرماى بعد - در كرمان و فريدون ميرزا فرمانفرما در فارس دانست . فيروز ميرزا در 1252 بعد از حكومت فارس براى رفع نخستين غائلهء آقا خان محلاتى به حكومت كرمان منصوب شد و برادر وى فريدون ميرزا كه احتمالا در همان سال لقب فرمانفرما گرفت به جاى او به حكومت فارس رفت و هردو برادر چند سالى را در حكومت آن دو ايالت گذرانيدند . 2 - دربارهء تمهيدات انگليسىها به منظور منصرف ساختن محمد شاه قاجار از لشكركشى به سوى هرات ( ص 81 كتاب ) ، و حداقل به تعويق انداختن آن به منظور كسب فرصتى براى پاتينجر و ديگر ايادىشان كه به آماده ساختن قلعهء هرات و اهالى آن شهر براى مقابله با سپاه ايران مشغول بودند ، به مطلب جالبى در فارسنامهء ناصرى برخوردم . حاج ميرزا حسن حسينى فسائى مؤلف فارسنامهء ناصرى در وقايع سال 1252 ( فارسنامهء ناصرى ، تأليف حاج ميرزا حسن حسينى فسائى ، تصحيح و تحشيه از دكتر منصور رستگار فسائى ، اميركبير ، تهران 1367 ، ج 1 ، ص 771 ) مىنويسد : « . . . و اعليحضرت شاهنشاهى به عزم تسخير هرات سپاه ظفرپناه ممالك را احضار فرمود و به اندك زمانى در جوانب طهران حاضر شدند و روز يكشنبه هيجدهم ماه